Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP), zwana też Extended Producer Responsibility (EPR), to mechanizm, w którym wprowadzający na rynek polski opakowania lub produkty w opakowaniach ponosi odpowiedzialność finansową za gospodarowanie odpadami powstałymi z tych opakowań. W polskim porządku prawnym zasada ta wynika z dyrektywy 2018/851 i ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. W 2026 r. firmy realizują obowiązki poprzez opłatę produktową oraz współpracę z organizacjami odzysku, a jednocześnie przygotowują się do planowanej na 2027 r. reformy z opłatą opakowaniową. W Ekowiatr wyjaśniamy te wymagania i wdrażamy je u przedsiębiorców.
Czym jest rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP/EPR)?
Rozszerzona odpowiedzialność producenta przenosi na wprowadzającego produkt koszty zbiórki, sortowania, przetwarzania i recyklingu odpadów opakowaniowych. Mechanizm realizuje zasadę „zanieczyszczający płaci” i obejmuje odpowiedzialność finansową, a w niektórych przypadkach również organizacyjną.
System działa w trzech wymiarach:
- finansowym – pokrycie netto kosztów gospodarowania odpadami;
- sprawozdawczym – ewidencja masy opakowań i składanie deklaracji w BDO;
- ekologicznym – promowanie ekoprojektowania i minimalizacji odpadów.
W 2026 r. producenci nadal rozliczają się w ramach istniejącego modelu. Reforma planowana od 2027 r. wprowadzi opłatę opakowaniową wnoszoną do NFOŚiGW i zniesie dotychczasową opłatę produktową.
Kogo dotyczy ROP/EPR w Polsce?
Obowiązek ROP/EPR dotyczy każdego podmiotu, który po raz pierwszy wprowadza na rynek polski opakowania lub produkty w opakowaniach. Dotyczy to zarówno producentów, jak i importerów oraz dystrybutorów.
W praktyce podlegają mu:
- producenci opakowań i produktów pakowanych;
- importerzy towarów w opakowaniach z krajów UE i spoza UE;
- podmioty sprzedające opakowania lub produkty w opakowaniach pod własną marką (w tym e-sklepy);
- jednostki gastronomiczne pobierające opłatę recyklingową od opakowań jednorazowych.
Wyłączenia dotyczą wyłącznie użytkownika końcowego, który nie wprowadza opakowania po raz pierwszy na rynek. W Ekowiatr zajmujemy się między innymi obsługą BDO w Krakowie i pomagamy określić, czy dana działalność podlega pod system rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
Obowiązki finansowe i sprawozdawcze w ramach ROP
W 2026 r. wprowadzający produkty w opakowaniach rozliczają opłatę produktową, gdy nie osiągną wymaganych poziomów recyklingu. Jednocześnie prowadzą ewidencję masy opakowań według rodzajów materiału i kodów. Firmy składają sprawozdania roczne w BDO do 15 marca roku następnego. Podmioty współpracujące z organizacjami odzysku przekazują im dane o masie opakowań i uiszczają opłaty za realizację celów recyklingowych. Reforma od 2027 r. zastąpi ten model kwartalną opłatą opakowaniową, której stawki będą zróżnicowane według materiału i stopnia ekomodulacji.
Kraków to główny obszar naszej działalności, ale współpracujemy też z firmami z całej Polski. Skontaktuj się z nami, aby zweryfikować zakres obowiązków i wdrożyć procedury zgodne z przepisami.
Kluczowe informacje: rozszerzona odpowiedzialność producenta
- ROP/EPR dotyczy wprowadzających opakowania lub produkty w opakowaniach po raz pierwszy na rynek polski.
- W 2026 r. rozliczenie odbywa się przez opłatę produktową i organizacje odzysku.
- Od 2027 r. planowane jest wprowadzenie opłaty opakowaniowej wnoszonej do NFOŚiGW.
- Obowiązek obejmuje ewidencję masy opakowań i sprawozdawczość w BDO.
- Podmioty zwolnione z opłaty produktowej nadal prowadzą ewidencję i sprawozdania.
- Reforma promuje ekoprojektowanie i minimalizację masy opakowań.
- Outsourcing środowiskowy pozwala uniknąć błędów w raportowaniu i kar administracyjnych.
FAQ
Czy importer z krajów UE podlega ROP/EPR?
Tak. Każdy podmiot wprowadzający opakowania lub produkty w opakowaniach po raz pierwszy na terytorium Polski podlega obowiązkowi niezależnie od kraju pochodzenia towaru.
Czy mała firma wprowadzająca poniżej 1 Mg opakowań rocznie musi rozliczać ROP?
Tak, jeśli wprowadza jakiekolwiek opakowania. Zwolnienia ilościowe nie obowiązują – firma prowadzi ewidencję i składa sprawozdanie w BDO.
Czy współpraca z organizacją odzysku zwalnia całkowicie z odpowiedzialności ROP?
Nie. Organizacja realizuje cele recyklingowe w imieniu producenta, ale odpowiedzialność finansowa i sprawozdawcza nadal spoczywa na wprowadzającym produkt.
